UBND đặc khu Cát Hải long trọng tổ chức Lễ đón nhận 2 di tích lịch sử cấp thành phố Đình Đôn Lương và Đình Hòa Hy
Chiều ngày 6/3, UBND đặc khu Cát Hải long trọng tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố đối với 2 di tích: đình Đôn Lương, đình Hòa Hy, thuộc thị trấn Cát Hải cũ.
Ngày 31/12/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ký Quyết định xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố đối với Đình Đôn Lương và đình Hòa Hy, thuộc đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Việc xếp hạng nhằm tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, gắn với quá trình hình thành, bảo vệ và phát triển vùng biển đảo Cát Hải.
Đình Đôn Lương là một trong những di tích tiêu biểu của khu vực cửa biển Hải Phòng, gắn bó mật thiết với đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa của cộng đồng cư dân ven biển qua nhiều thế kỷ. Theo các tài liệu lịch sử và hồ sơ khoa học, đình được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng, khoảng năm 1663, dưới triều vua Lê Huyền Tông. Ban đầu, đình có kiến trúc chữ Nhị, gồm tòa tiền tế năm gian hai chái và tòa hậu cung ba gian, là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của làng Đôn Lương xưa. Trong quá trình tồn tại, di tích đã nhiều lần chịu tác động nặng nề của chiến tranh và thiên tai. Những năm 1968–1969, đình bị xuống cấp nghiêm trọng; đến năm 1972, do ảnh hưởng của bão gió, công trình bị sập hoàn toàn. Một phần cấu kiện kiến trúc được tháo dỡ, di dời và lưu giữ tại Bảo tàng Hải Phòng. Năm 2000, nhân dân địa phương dựng nhà thờ tạm trên nền đình cũ để duy trì sinh hoạt tín ngưỡng. Đến năm 2015, đình Đôn Lương được phục dựng trên nền đất cũ và hoàn thành vào năm 2017; nhà bia của đình được xây dựng bổ sung năm 2024. Tổng thể di tích gồm nghi môn, tường bao, tiền tế, hậu cung, nhà bia và các công trình phụ trợ, tạo nên không gian tín ngưỡng trang nghiêm, hài hòa với cảnh quan vùng biển đảo. Di tích là nơi tôn thờ bốn vị thành hoàng làng gồm Đông Hải Đại vương Đoàn Thượng, Nam Hải Đại vương Phạm Tử Nghi, Đức Đông Trấn Hải Anh Nghị Thượng đẳng thần và Tây Dực Uy Dũng Cảm Ứng Thượng đẳng thần. Cùng với giá trị lịch sử, đình Đôn Lương còn là trung tâm tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng cư dân Cát Hải. Theo tư liệu, vào các dịp tháng Giêng và tháng Sáu âm lịch hằng năm, nơi đây từng diễn ra các nghi lễ và lễ hội truyền thống. Trong đó, lễ hội tháng Sáu là lễ hội chính, gắn với tín ngưỡng cầu cho thời tiết thuận lợi, biển lặng, ngư dân ra khơi an toàn.Đình Đôn Lương hiện lưu giữ nhiều di vật, cổ vật có giá trị như bia đá, thạch trụ, đại tự có niên đại từ thế kỷ XVII–XVIII. Đây là những tư liệu vật chất quý giá, góp phần minh chứng cho lịch sử hình thành làng xã, tín ngưỡng và quá trình xác lập chủ quyền vùng cửa biển Cát Hải trong thời kỳ Lê Trung Hưng. Cùng với các di tích ven biển khác, đình Đôn Lương là minh chứng sinh động cho vai trò, vị trí của Hải Phòng trong tiến trình bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ quốc gia.
Đình Làng Hòa Hy là một di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu của vùng cửa biển Cát Hải, gắn liền với quá trình hình thành, tụ cư và phát triển của cộng đồng cư dân ven biển. Di tích tôn thờ ba vị thành hoàng là Không Lộ và hai vị tả hữu phối thờ là Bùi Duy Đại tướng quân và Phạm Chiêu Ứng đại thần. Trong đó, Không Lộ là một nhà sư nổi tiếng thời Lý, có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống tín ngưỡng dân gian và lịch sử Phật giáo Việt Nam. Ông được nhân dân tôn kính không chỉ bởi công lao truyền đạo mà còn bởi những truyền ngôn gắn với tài năng, đức độ, trở thành biểu tượng văn hóa – tâm linh trong đời sống người dân vùng duyên hải. Dựa vào hệ thống di vật, cổ vật còn lưu giữ tại di tích, các nhà nghiên cứu xác định đình Làng Hòa Hy được khởi dựng muộn nhất vào thời Lê Trung Hưng, khoảng thế kỷ XVIII. Trải qua các giai đoạn lịch sử, đình không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân mà còn gắn liền với nhiều sự kiện quan trọng của đất nước. Năm 1946, đình Làng Hòa Hy được Ủy ban Cách mạng lâm thời khu Đôn Lương lựa chọn làm địa điểm tổ chức quyên góp Tuần lễ vàng, vận động nhân dân ủng hộ tài chính cho chính quyền cách mạng non trẻ. Cũng trong năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I đã được tổ chức tại đình, thể hiện vai trò chính trị – xã hội quan trọng của di tích trong giai đoạn đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, đình Hòa Hy tiếp tục phát huy vai trò là địa điểm gắn bó mật thiết với đời sống cách mạng của nhân dân địa phương. Trong kháng chiến chống Mỹ, hậu cung của đình là nơi dân quân trực chiến, tuần tra, làm nhiệm vụ quan sát, phát hiện máy bay địch từ xa để kịp thời báo động cho nhân dân phòng tránh. Hiện nay, trong đình còn phối thờ Ban thờ các liệt sĩ hy sinh trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và bảo vệ biên giới, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ. Do ảnh hưởng của chiến tranh và thời gian, đình Làng Hòa Hy từng bị xuống cấp nghiêm trọng. Ngôi đình cũ bị sập, đến năm 1997 được dựng lại trên nền đình cũ. Năm 2020, di tích tiếp tục được tu bổ, tôn tạo, trở nên khang trang như hiện nay, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân. Hiện tại đình còn lưu giữ nhiều di vật, cổ vật có giá trị như ngai thờ thế kỷ XVIII, tượng thờ, hương án, bia đá thế kỷ XIX–XX và các bản sắc phong cho thành hoàng Không Lộ qua nhiều triều vua.
Theo Quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Ủy ban nhân dân đặc khu Cát Hải và các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước đối với di tích theo đúng quy định của pháp luật về di sản văn hóa, bảo đảm giữ gìn các yếu tố gốc cấu thành di tích, đồng thời phát huy giá trị phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển văn hóa, du lịch địa phương.
Việc xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố đối với Đình Đôn Lương và đình Hòa Hy thể hiện sự quan tâm của chính quyền thành phố Hải Phòng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa biển đảo, tạo nền tảng để địa phương tiếp tục phát huy giá trị di tích gắn với định hướng phát triển bền vững trong thời gian tới.